Na swoich stronach spółka Gremi Media SA wykorzystuje wraz z innymi podmiotami pliki cookies (tzw. ciasteczka) i inne technologie m.in. w celach prawidłowego świadczenia usług, odpowiedniego dostosowania serwisów do preferencji jego użytkowników, statystycznych oraz reklamowych. Korzystanie z naszych stron bez zmiany ustawień przeglądarki oznacza wyrażenie zgody na użycie plików cookies w pamięci urządzenia. Aby dowiedzieć się więcej o naszej polityce prywatności kliknij TU.

Jesteś na: Strona główna / Blogi

Blogi Felietony Łukasza Kozłowskiego w Parkiecie

Rok: Miesiąc

Iluzja pieniądza w świecie ujemnych realnych stóp procentowych

3 kwietnia 2017, 11:00

Ile razy w ciągu ostatnich dwóch lat formułowano prognozy, że deflacja się kończy i niebawem znów doświadczymy wzrostu cen? W oparciu o nadzieję na rychłą reflację skonstruowano w Polsce nawet kilka ustaw budżetowych. Tymczasem spadek cen, mimo tych wszystkich rzucanych zaklęć, towarzyszył nam przez długie 28 miesięcy. W końcu jednak wróciła długo wyczekiwana inflacja – i to z przytupem. O ile jeszcze w listopadzie ceny konsumenckie liczone rok do roku stały w miejscu, o tyle w lutym dynamika ich wzrostu przyspieszyła do 2,2 proc., by w marcu spaść do 2 proc. (dane wstępne).

Czy w związku z nagłym pogorszeniem się opłacalności lokowania oszczędności w bankach oraz brakiem perspektywy podwyżek stóp procentowych w najbliższych miesiącach możemy się spodziewać wycofywania depozytów na masową skalę?

Wzrost inflacji – choć gwałtowny – nie powinien jednak wprawiać nas w alarmistyczne nastroje. Warto bowiem pamiętać, iż dopiero przekroczyła ona dolną granicę przedziału dopuszczalnych odchyleń od celu inflacyjnego. Prawdopodobieństwo dalszego, równie dynamicznego wzrostu wskaźnika cen towarów i usług konsumpcyjnych jak w poprzednich paru miesiącach wydaje się niskie. Dlaczego? Już w lutym baza statystyczna z poprzedniego roku osiągnie swoje minimum – w kolejnych miesiącach punkt odniesienia do wyznaczania zmiany w ujęciu rok do roku będzie wyższy. Oznacza to, że jeśli tylko notowania ropy naftowej będą – tak jak dotąd – pozostawać względnie stabilne, roczna dynamika cen paliw w kolejnych miesiącach będzie samoczynnie wyhamowywać. Należy ponadto zwrócić uwagę na fakt, iż sama inflacja bazowa po wyłączeniu cen żywności oraz nośników energii utrzymuje się jedynie nieznacznie powyżej zera.

Mimo braku – na razie – powodów do obaw o wymknięcie się w najbliższym czasie inflacji spod kontroli, warto przyjrzeć się temu, co powodują ujemne realne stopy procentowe, które dziś mamy. To przede wszystkim ograniczenie, a w większości przypadków właściwie nawet zniesienie, opłacalności depozytów bankowych. Bowiem ich średnie oprocentowanie wynosi około 1 proc. dla gospodarstw domowych oraz jeszcze mniej w przypadku przedsiębiorstw. Przez niemal 2,5 roku nawet tak niewielkie przychody odsetkowe zapewniały umiarkowany wzrost realnej wartości zaoszczędzonych środków – w 2015 r. o około 2,2 proc. w skali roku. Dla porównania w 2011 r. średnie oprocentowanie depozytów gospodarstw domowych było znacznie wyższe i wynosiło 2,9 proc. Cóż jednak z tego, skoro i tak nie dotrzymywało ono tempa inflacji, przez co realnie oszczędności Polaków traciły na wartości średnio 1,4 proc. rocznie? Z podobną sytuacją zaczynamy mieć do czynienia obecnie.

Straty ponoszone przez oszczędzających mogłyby być mniejsze, gdyby optymalnie zarządzali oni swoimi środkami. Tymczasem aż 54 proc. kwoty depozytów gospodarstw domowych stanowią nisko oprocentowane wkłady bieżące. Jedynie 2,9 proc. – lokaty na okres powyżej dwóch lat, których przeciętne oprocentowanie zrównało się z inflacją.

Czy zatem w związku z nagłym pogorszeniem się opłacalności lokowania oszczędności w bankach oraz brakiem perspektywy podwyżek stóp procentowych w najbliższych miesiącach możemy spodziewać się wycofywania depozytów na masową skalę? Jest to mało prawdopodobne. Klienci instytucji finansowych przywiązują zazwyczaj większą wagę do wartości nominalnych niż do realnych. Stąd też brała się spora w ostatnich latach niechęć do oszczędzania w bankach, mimo nie najgorszej na tle historycznym realnej stopy zwrotu oraz wzmożona tendencja do poszukiwania alternatyw np. w postaci inwestycji w nieruchomości na wynajem.

Inflacja zaczyna także powoli odciskać piętno na realnej dynamice płac. W stosunku do sytuacji z połowy ub.r. spowolniła ona ponaddwukrotnie. To zła wiadomość dla pracowników, zwłaszcza że nominalne tempo wzrostu przeciętnego wynagrodzenia w Polsce odznacza się od kilku lat szczególną stabilnością. Bez względu na to, czy gospodarka mocno spowalnia, czy przyspiesza, płace wyrażone w złotych rosną o 3–4 proc. rocznie. W takiej sytuacji to, jak szybko wzrasta realna siła nabywcza dochodów pracowników, zależy głównie od kierunku i natężenia zmian cen. Nadejście deflacji walnie przyczyniło się więc do podreperowania budżetów gospodarstw domowych. Teraz zaczyna się to jednak szybko zmieniać, co przyczynia się do zaistnienia dość paradoksalnego stanu rzeczy – epizodu stagnacji płac realnych w warunkach ciasnego rynku pracy. Kluczowym pytaniem jest teraz to, jak szybko powrót zjawisk inflacyjnych stanie się istotnym źródłem dodatkowej presji na wzrost wynagrodzeń. Będzie to najpoważniejszy od lat test siły przetargowej pracowników i pracodawców w negocjacjach płacowych.

brak komentarzy »

Brak komentarzy.

Zostaw komentarz